Elektronik Veriler
Delil ya da kanıt ispat edilmesi gerekli olan vakıaların vuku buldukları ya da bulmadıkları hususunda karar merciinde kanaat oluşturmak için başvurulan ispat aracıdır.
Delillerde bulunması gereken özellikler şu şekilde sıralanabilir:
1-Kanuna uygun olarak elde edilmiş olmalıdır.
2-Maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına aracılık etmelidir.
3-Doğruluğu ve geçerliliği konusunda şüphe içermemelidir.
4-Delil veya delil ile ilgili rapor herkese açık olmalıdır.
5-Mümkünse farklı deliller ile desteklenmelidir.
1-Kanuna uygun olarak elde edilmiş olmalıdır.
Anayasa ve kanunlar ile güvence altına alınmış olan bu hüküm ile kanuna aykırı yollarla elde edilmiş delil, mahkeme tarafından reddedilecektir.
2-Maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına aracılık etmelidir.
Delil, çözümü gereken olayı temsil edici olmalıdır. Delil olayla ilgili olmalı, sonuca götürücü, olayın aydınlatıcı olmalıdır. Suç aleti dahi, doğrudan olay ile iligli olmadıkça delil olamaz.
3-Doğruluğu ve geçerliliği konusunda şüphe içermemelidir.
Akılcılık olarak ifade edilen bu özellik, önyargılar ve duygusal saplantılardan arınmış bir akıl yürütme sonucu delilin gerçekliği konusunda şüphe bulunmamalıdır. Bu açıdan, falcının kehaneti veya yaygınca inanılan safsatalar delil özelliği taşımaktadır.
4-Delil veya delil ile ilgili rapor herkese açık olmalıdır.
Delil davanın taraflarınca ve yargı makamıca tartışılacağından müştereklik sağlanmalı, olayın taraflarına özel bilgi içermemelidir. Bu açıdan delil olarak kullanılacak şeleri, hakim ve davanın tarafları öğrenmeli, tartışma ortamı sağlanmalıdır.
5-Mümkünse farklı deliller ile desteklenmelidir.
Özellikle tamamlayııcı deliller ve dolaylı deliller açısından ihtiyaç duyulan bu durum, delil güvenirliği açısından önemlidir. Tek başına hüküm için yeterli olmayan bu tür deliller, diğer deliller ile desteklenebilmelidir.
Elektronik İmza
Gelişen teknoloji ile beraber kullanımı yaygınlaşan elektronik verilerin doğruluğunun ve geçerliğinin sağlanmasında önemli rol oynama özelliğine sahiptir. Mevzuatta bu durum “usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir” şeklinde alınmıştır.
Hem ülkemizde(5070 sayılı Elektonik İmza Hukuku) hemde dünyada pek çok ülkede kanun koyucular, belilrli şartları taşıyan elektronik imzaların delil olabilme özelliklerini kanun ile düzenlemişlerdir.
Veri bütünlüğünü kontrol etmek için kullanılan, tek yönlü özetleme algoritması(FTK Bootcamp Eğitimi Notları, 2008) olarak tanımlanan hash değeri; adli bilişim incelemeleri sırasında uygulanan yöntemlerin, delili değiştirmediğini ispat etmek amacıyla kullanılır. Bilgisayar medyasında bulunan tüm 0 ve 1 lerin birbirleri ile belli bir algoritma ile çarpılması ile elde edilen hash değeri, MD5 için 32 karakter uzunluğunda 0-9 ve a-f karakterlerinden oluşan bir değer ike, SHA-1 için aynı karakterlerden oluşan 40 karakter uzunluğunda bir değerdir. Bilgisayar medyası üzerinde yapılan en küçük değişiklik ile aynı olması mümkkün olmayan hash değeri değişecektir. Bu sebeğle el konulan bilgisayar medyasının ilk olarak bire bir kopyası olan imajı alınır ve medyanın tamamına ait hash değeri hesaplanır.
Bit to Bit
Bir diskin image si alınırken yalnızca diskin dolu alanları alınır ancak delil olarak kullanılması için diskin tamamının örnek olarak alınması için bit to bit kopsetti uygulanır. Yani diskin bad sector ünden en küçük parasına kadar birebir kopyası olacak şekilde bir kopyası alınır ve delil olarak geçerliliği sağlanır. Bit to Bit ile alınan kopyanın hash değeri ile orjinal orjinal halinin hash değerleri birbiri ile aynıdır.
Delil Zinciri
Delilin nasıl toplandığı, fiziksel olarak nerede saklandığının ve toplanma zamanı ile mahkeme işlemlerine girşişi arasında delile kimin erişim sağlamış olduğunun kanıtlanabiliyor olması gerekir. Delilin başına gelen, kim tarafından bir örneğinin alındığı v.b delil ile ilgili herşeyin kayıt alınmasına delil zinciri denir.
Kullanıcı İncelemesi
Sistemde toplam kullanıcı sayısı ve yetkilerinin neler olduğu,
Sistemdeki kullanıcıların ilk oluşturulma ve son kullanılma tarihleri,
Kullanıcıların okuma, yazma ve çalıştırma yetkileri,
Kullanıcıların dosyaya erişim, çalıştırma, kopyalama ve paylaşım bilgileri,
Kullanıcının tespit edilebilen diğer aktiviteleri bilgileri,
Kurulu yazılımların, kurulma ve en son çalıştırılma tarihleri,
YazılımlarınYazılımlara ait erişim, aktivite ve paylaşım bilgileri,
Sisteme ilave edilen ya da çıkartılan donanımlara ait bilgiler,
İnternet bağlantı ve erişim kayıtları,
ANlık mesajlaşma kayıtları.
Hibernation(Kış Uykusu) Dosyası
Bir bilgisayar kış uykusu seçineğine alındığında, sistem tarafından açılış sürücünün kök klasörü altında hibernation dosyasu(hiberfile.sys) oluşturulur. Kış uykusu durumunda, bilgisayarın son sistem durumunu içeren bellek, diskte bulunan hibernation dosyasına yüklenerek bilgisayarın gücü kesilir. Açılışta ise bu dosyanın içeriği belleğe yüklenerek bilgisayarın hızlı bir şekilde açılması sağlanır. Hibernation dosyasının boyutu fiziksel belleğin boyutuna bağlı olarak değişir. Windows, işletim sisteminin başlama hızını geliştirmek amacıyla, bellek içeriğini sıkıştırma(compression) yöntemi kullanılarak hibernation dosyasına kopyalar. Bu sayede yavaş olan diskten daha az veri okunarak sistem başlatılmış olur. Windows 8 fiziksel belleği %75 e kadar sıkıştırmış olduğu hibernaiton dosyasında saklar. Windows 8 de ise ‘hyrid boot’ özelliği geliştirilmiştir. Kullanıcı bilgisayarı kapatma seçeneğini seçtiğinde, işletim sistemi tüm programları ve kullanıcı hesaplarını kapatır ve sistemi kış uykusu seçineğine alır. Hibernation dosyasınamüdahale ve analiz işlemini zorlaştıran bir diğer durum ise bilgisayarın boot sekansı sırasında işletim sisteminin bu dosyayı değiştirmesidir.