Olay Müdahalesi
Kurum içi personel ihlalleri, bilinçsizce yapılan kullanıcı hatalrı, zararlı yazılımlar ce korsanlar gibi sebeplerden ötürü, ağ ve sistem güvenliğine karşı oluşabilecek saldırılarda ya da güvenlik ihlallerinde durumun tespitini, takibini ve raporlanmasını, kısaca yönetimini ön gören organize bir yaklaşımdır. Normal iş akışının seyrine engel olabilecek herhangi bir kriz durumunda, sistemin verimliliğini etkilemeden, kazan. ve zaman kaybına yok açmadan olay yönetiminin gerçekleştirilmeisni amaçlar. Zararın en aza indirmeyi amaçlarken; ihlalin tanımlanmasını, yayılmanın önlenmesini, delillerin bozulmadan korunmasını, hasarın geri kazanılması, olayın incelenmesini ve olay takibini sağlar. Burada amaç zararın en aza indirilmesi, olayın tekrarının yaşanmaması ve delillerin korunmasıdır. Bir olay gerçekleştiğinde hangi prosedürlerin uygulanması gerektiğini bilmemiz gerekiyor.
Olası müdahale gerektiren örnek olaylar:
-Kurum içi hassas bilgilerin sızdırılması
-Kullanılan servislerin pasif durumda olması
-Sistemlerde fiziksel zararların meydana gelmesi
-Zararlı yazılım tehtidinin bulunması
-Güvenlik politikalarının ihlali
-Yetki dışı veriye ya da sisteme erişim sağlanması
Olay esnasında izlenecek adımlar:
-Teşhis ve Değerlendirme
-Olaya Müdahale
-Müdahale Sonrası
-Teşhis ve Değerlendirme
–Olayın Analizi
–Dokümantasyon Oluşturulması
–Olayın Ölçeklendirilmesi
–Olay Bilgilendir
-Olay Müdahalesi
–Önlem Stratejisinin Seçimi
–Delillerin Toplanması
–Saldırganın Teşhisi
–Tehdidin Yok Edilmesi
–Hasarın Kurtarılması
-Müdahale Sonrası
–En çok atlanan ve en önemli bölümlerden birisi öğrenme ve geliştirmedir. Olay ile nasıl başa çıkıldığının analiz edilmesi ve elde edilen kazanımların gerçekleşebilecek bir sonraki olaylara nasıl aksettirilebileceği hakkında çıkarımlarda bılunmaya yardımcı olur. Buna bir başka deyişle öğrenilen dersler denilmektedir.
Olay Yeri ve İncelenmesi
Adli bilimlerde suç olması halinde ilk önce muhafaza sağlanır.Eğer can kaybı varsa cumhuriyet savcılığından gelen karara kadar kişiye dokunulmaz. Bu tarz olaylarda hukuki süreç başlatıldıysa ilgili hakim’in değerlendirmesinden sonra veya kolluk kuvvetlerine devrettiyse kolluk kuvvetlerinin değerlendirmesinden sonra delil toplama işlemlerine geçilir.
Adli bilişimde, tüm adli bilimlerde olduğu gibi, bilime dayanan ve bilimsel olarak kanıtlanmıi metotların kullanılması gerekmektedir (Palmer, 2001). Bilimsel olay yeri incelemesi, adli bilim uzmanlarının, klasik olay yeri tespit, belgeleme ve delil toplama işlemlerine ek olarak, bilimsel bilgi ve adli bilim tekniklerini kullanarak delilleri tanımlaması ve suçun çözümüne yardımcı yollar açmasıdır (Lee et al., 2001).
Delil
Bir hukuki ithafı ispata yarayan bilgi ve bulgulardır. Bu bağlamda elektronik delil ise bir bilgisayarad bulunan veya bilgisayar tarafından iletilen araştırmaya değer bilgi ve verilerdir. Elektronik deliller kolayca değiştirilebilir, yok edilebilir ve bozulabilirler. Bu nedenle olay yeri inceleme aşamasında bilgisayar meyyalarına sadece uzman personel tarafından ve hassasiyetler yaklaşılması gerekir.
Kayıt ve dökümantasyon en önemli noktadır. Yıllar sonra dahi bunlara ihtiyaç olabiliyor.
Soruşturmalar ya olumlu bitebilir yada kavuşturma süreci denilen yargı sürecine dönüşebilirler. Cumhuriyet savcılıkları tarafından suç unsurları varsa kavuşturma için hakimliğe sevkedilir eğer suç unsuru yoksa kavuşturma dosyası kapatılması kararı verirlir.
Cumhuriyet savcılıgının soruşturmasında iki karar çıkar.
1- Suç unsuru vardır. Şu maddeleri gereğince yargılanması(kovuşturma) talep edilir. Hakimliğe gider. Hekimde dosyaları inceler. Yargılanmayı redde edebilir yada yargılanmasını kabulde edebilir ve böylelikle kavuşturmaya dediğimiz yargılanma süreci başlar.
2- Yada Cumhuriyet savcısı soruşturma dosya açılması için yetersizdir der ve dosya kapatılır.
Eğer suç unsuru varsa tespit edildiği andan itibaren soruşturma açılır.
Bazen olaylar hukuki boyuta dönüştürülmez. Kamu kurumu veya işletmede bir teftiş kurulu tarafından müfettiş heyetibne sevkedilir. Müfettiş gerekli incelemeyi yapar. Sadece personele idari cezalarda verebilir yada eğer devlet zararı hukuki boyutlarda sürüyorsa o zamanda Cumhuriyert savcılığınada gidebilir. Dolayısıyla ilk soruşturma teftiş kurulu tarafından başlatılır sonrasında da Cumhuriyet savcılığına gidilir. Olay hukuki bir boyuttaysa hiç teftiş kuruluna girmeden olay hemen Cumhurşyet savcılığınada gidebilir.
Eğer olay yurtdışı kaynaklı ise BTK tarafından davalar açılır ve yaragı süreçleri yurtdışına göre şekillenir.
Delil’in niteliğini kaybetmemesi için ilgili kolluk kuvvetlerini bilişim personeli ekibinin tarafından alınması gerekiyor aksi takdirde delil niteliğini kaybeder.
Bilişim teknisyeni olmakla adli bilişim teknisyeni olmak aynı şey değildir.
İlk müdahalede bilgisayarlar açıksa kapatılmamalı, kapılıysa açılmamalıdırlar. Bunun nedeni temp dosyaların değişmemesi gerektiğindendir.
Deliller nerelerde olabilir
-Bilgisayar sistemleri
-Veri depolarma sistemleri
-El cihazları
-Ağ cihazları
-Kayıt cihazları
-Diğer cihazlar
Olay Müdahalerisini Etkileyen Faktörler
-Hava Şartları
-Mağdur, Mağdur yada Maktul Yakınları
-Şüpheli ve İşbirlikçileri
-Basım Mensupları
-Meraklı Kalabalık ve İlgisiz Kişiler
-Fırsatçılar (Yankesiciler vs.)
-Görevli Olmayan Personel
Delil Toplama Süreçleri
Genel Bilgilerin Belirlenmesi
Sistem Kayıtlarının İncelenmesi
Kayır Defterlerinin İncelenmesi
Silinen Verilerin Kurtarılması
Anahtar Kelime Arama İşlemi
Kuru Yazılımların Tespiti
Zararlı Yazılım ve Uygulamaların Tespştş
Geçici Dosyaların İncelenmesi
Ğstveri Bilgilerinin İncelenmesi
İnternet Geçmeişinin İncelenmesi
E-posta Dosyalarının İncelenmesi
Konuşma Kayıtlarının İncelenmesi
Kablosuz Ağ Bağlantılarının İncelenmesi