Adli Bilişim
En genel anlamıyla adli bilişim(Computer Forensic) dijital(elektronik) delil elde etme sürecidir. Adli bilişim, yargıya intikal etmiş bir olayla ilgili olarak potansiyel kanuni delillerin belirlenmesi için bilgisayar soruşturması ve analiz tekniklerinin bir uygulamasıdır.
Adli Bilişim Süreçleri
-Vaka alarmı ve Suçlama(Sürecin başlaması için gerekli olan hukuki durum)
-Değer Değerlendirmesi(Genel olarak problemin önemini belirlemeye çalışıldıığ aşama)
-Olay/Suç Yeri Protokolleri(Bir Hataya sebebiyet verilmemesi için ilgili protokoller ve prosedürler tespit edilir)
-Tanımlama ve toplama(Söz konusu suç veya vaka ile ilgili potansiyel delillerin toplanması)
-Koruma(Delillerin muhafazası)
-Kurtarma (Silinnmiş, gizlenmiş, şekli değiştirilmiş veya mevcut işletim sistemi veya dosya sistemi ile görüntülenemeyen verilerin ortaya çıkarılması)
-Ayrıştırma(Verilerin türlerine göre ayrılmasıdır)
-İndirgeme(Anlam ifade eden verilerin diğerlerinden ayrılmasıdır)
-Organizasyon ve Araştırma(Bir önceki basamakta indirgenmiş verileri organize etmek, gruplamak, etkilemek ve anlamsal birimlmere yerleştirme işlemidir)
-Analiz(Önceki aşamalarda elde edilen verilerin ayrıntılı bir şekilde incelenmesidir)
-Raporlama(Yapılan çalışmaların ve elde edilen bulguların raporlanması)
-İkna Etme ve Tanıklık(Adli makamlar önünde rapordaki bulguların sunulması ve ilgili sorulara yanıt verilmesi)
Diğer bir yaklaşımda adli bilişim süreci altı basamakta sıralanmıştır.
-Olay Yeri ve Güvenliği Sağlanır(Dijital delillerin bulunduğu ortam ve delillerin güvenlik altına alınmasıdır)
-Delillerin Toplanması(Korunan ortamlardan delillerin elde edilmesidir)
-Tanıklara mülakat yapılması(Dijital delillerin tespit edilebilmesinden önce ne aranacağının bilinmesi için bilgi toplanır)
-Önceden Tespit Edecek Sistemlerin TEsis Edilmesi(Suç işlenmeden önce saldırı tespit sistemlerinden elde edilen veriler)
-Laboratuvar Aşaması(Toplanan delillerin laboratuvar ortamında analizidir)
-Raporlama(Bulguları yetkililere iletme işlemi)
Adli Bilişim Metadolojisi
1- Elde Etme(Acquisition)
2- Tanımlama(Identification)
3- Değerlendirme(Evaluation)
4- Sunum(Presentation)
1- Elde Etme
Dijital delillere yönelik olay yeri çalışmaları ile başlar. İlk önce olay yerine varılır. Eğer olay yarında bir cinayet varsa Cumhuriyet Savcısı beklenir ve sonrasında delil numeratörler ile çalışmalarına başlanır. Eğer bir cinayet yoksa olay yerine varılır varılmaz delil toplama çalışmaları başlar.
2- Tanımlama
Bu safhada öncelikle yapılması gerekenler planlanır. Örneğin bir eposta görüşmesini arıyorsa bunun bilgisayarın neresinde saklandığını bilmelidir.
3- Değerlendirme
Bu safhada artık elde edilen delillerden hangilerinin suçu aydınlatmada kullanılacağı ve hangilerinin adli makamlara sunulacağına karar verilir.
4- Sunum
Bu safhaya gelindiğinde artık dijital deliller tespit edilmiş ve olayla bağlantıları ortaya çıkartılmıştır. Bundan sonra yapılması gereken yapılan çalışmaların ve elde edilen bulguların soruşturöacı makamlara ve ya adli makamlara bir rapor halinde sunulmasıdır.
Hukuki olarak şifrenin çözülememesi, fizlenmiş bilgilere ulaşılamaması gibi durumlarda çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için, bu araç ve gereçlere el konulabilir. El konulan cihazlar gecikme olmaksızın geri iade edilir.
Adli Bilişim Teknikleri
- Veriye zarar verme
- Veriyi Gizleme
- Veriyi şifreleme
- Veri kontrolü